Eski metinlerde ve halk arasında zaman zaman kullanılan “hilkat garibesi” ifadesi, kulağa ilginç gelse de kökeni ve anlamı çoğu kişi tarafından merak edilir. Yaratılışa ve olağan dışılığa gönderme yapan bu sözün gerçek anlamı merak edilmektedir. Peki hilkat garibesi ne anlama gelir?
HİLKAT GARİBESİ NE DEMEK?
Hilkat garibesi ifadesi, Osmanlı döneminden beri kullanılan ve kökeni Arapçaya dayanan eski bir tanımlamadır. “Hilkat” yaratılış, “garibe” ise tuhaf ve alışılmadık anlamlarını taşır. Bu iki kelime bir araya geldiğinde “yaratılışı tuhaf olan, normalden farklı görünen” şeklinde bir anlam ortaya çıkar. Tarihsel metinlerde çoğunlukla olağan dışı, alışılmadık ya da garip bulunan şeyler ve durumlar için kullanılmıştır.
TDK’YE GÖRE HİLKAT GARİBESİNİN ANLAMI
Türk Dil Kurumu sözlüğünde hilkat garibesi, “yaratılışı tuhaf olan kimse veya varlık” şeklinde tanımlanmaktadır. Günümüzde bu ifade daha çok mecazi bir anlam taşır ve bir durumu, davranışı ya da oluşumu garip, mantık dışı veya şaşırtıcı bulmak amacıyla kullanılır. Ancak günlük dilde bu tabir bazen küçümseyici bir tonda değerlendirilebildiğinden dikkatli kullanılmalıdır.
GÜNDELİK DİLDE KULLANIM ALANLARI
Hilkat garibesi ifadesi, modern Türkçede artık daha çok mizahi, eleştirel ya da abartılı bir anlatım amacıyla tercih edilir. Bir olayın olağan dışılığını vurgularken kullanılsa da resmi metinlerde ve nezaket gerektiren ortamlarda tercih edilmez. Sosyal medyada ise çoğu zaman şaşırtıcı, beklenmedik veya tuhaf görülen durumları nitelemek için yaygın biçimde karşımıza çıkar.
