Türkçede fiiller, cümle içinde farklı görevler üstlenebilir. Bu görevlerden biri de zarf fiil oluşturmaktır. Zarf fiil ekleri, fiillere eklenerek eylemin nasıl, ne zaman veya hangi koşullarda gerçekleştiğini anlatan özel eklerdir. Cümlenin anlamını derinleştirir ve anlatımı zenginleştirir. Zarf fiil ekleri, dil bilgisi açısından hem yazılı hem sözlü anlatımda büyük öneme sahiptir. Edebiyat eserlerinde, haber metinlerinde ve günlük konuşmada sıkça kullanılır. Doğru kullanıldığında cümleler daha akıcı ve anlaşılır olur.
ZARF FİİL EKLERİ NEDİR?
Fiiller, sıfatlar ve zarflar üzerinde zaman, miktar ve yön açısından nitelendirme yapan sözcüklere zarf denir. Belirli ekler aracılığıyla türetilen zarf fiiller, cümlenin anlamını durum veya zaman bakımından tamamlar. Zarflar tek başına kullanıldığında zarf olma özelliklerini kaybeder. Ayrıca, isim çekim eki almayan zarflar, isim cümlelerinde sıfat görevi üstlenir. Zarflar, işlev ve anlamlarına göre Durum, Zaman, Yer-Yön, Miktar ve Soru Zarfı olmak üzere beş ana kategoriye ayrılır.
ZARF FİİL EKLERİ HANGİLERİDİR? ÖRNEKLERLE ANLATIM
Zarf fiil ekleri, farklı türlerde fiilleri nitelendirir. İşte en yaygın zarf fiil ekleri ve kullanımları:
Ip- ip eki: Arızalı arabayı onarıp bize sattılar.
- arak, erek eki: Annem yine söylenerek kapıyı kapattı.
- ınca, -ince eki: Okullar bitince tatile gelecekler.
- dıkça, -dikçe eki: Evden ayrıldıkça sinirlerim tepeme çıkıyor.
- madan, -meden eki: Derslerde durmadan konuşuyor.
- alı, -eli eki: Havalar ısınalı her gün meyve topluyoruz.
- ken eki: Ben mezun olurken sınav sistemi değişti.
- meksizin eki: Hiçbir şey görmeksizin olayları izlemeye çalıştı.
- asiye, -esiye eki: İşini ölesiye seviyordu.
- dığında, -duğunda eki: Okulu bitirdiğinde ingiltere’ye gidecek.
- maz,-mez eki: Döner dönmez hemen duşa girdi.
Bu ekler, cümleye hem anlam hem de ritim katar. Öğrenciler ve yazarlar için doğru kullanımı, metnin anlaşılabilirliği açısından kritik öneme sahiptir.
ZARF FİİL KODLAMASI NASILDIR?
Kodlama; öğrenmede oldukça etkili bir yöntemdir. Bu sebeple zarf fiil eklerinin de kodlanarak öğrenilmesi kalıcılığı artırma konusunda oldukça başarılıdır. Zarf fiil ekleri diğer fiilimsi eklerine göre sayıca fazla olduğu için öğrenciler tarafından ezberlenmesi oldukça zordur. Ancak bu ekler kodlanarak öğrenildiğinde unutulması bir o kadar imkansız hale gelir.
Kodlama- 1: Kenyalı Asiye ince ipi araklamadan gittiğinde oldukça
Kodlama- 2: Ali madan Dağında yaramazken ince ip atarak incelmeksizin dikçe durdu.
Şeklinde kodlanabilir. Böylece zarf fiil eklerinin unutulmasının önüne geçilir.
